Fukushima 2016

Emeritus-hoogleraar Turkenburg over Fukushima

Emeritus-hoogleraar natuurwetenschappen en samenleving Wim Turkenburg (1947) staat bekend als ‘de energie professor’. Turkenburg heeft onderzoek gedaan naar de gevolgen van de Fukushima ramp. Hij baseert zich daarbij op de feiten. Dit was voor De Vrije Media de aanleiding om contact met Turkenburg op te nemen.

Het artikel ‘Staat ons door Fukushima een ramp te wachten?’ heeft veel losgemaakt. Wat uiteindelijk overbleef waren een aantal onbeantwoorde vragen, waarop wel een antwoord nodig is, om een beter inzicht te krijgen in wat er werkelijk aan de hand is.

Een paar kernachtige uitspraken van Wim Turkenburg zijn:

‘Voorstanders van kernenergie zien me als tegenstander. Tegenstanders als voorstander. Ik hecht aan de feiten en ben bezorgd, zo zie ik het. Ik ben een techneut, geloof in betere techniek. Maar geen technocraat – die moet je wantrouwen.’
‘Ik ben niet categorisch tegen kernenergie. Ik ben categorisch tegen onveilige kernenergie. Het is niet anders dan met windenergie, of biomassa. Wind is prima, maar in een natuurgebied moet je ertegen zijn. Sommige biomassa deugt, maar het mag niet ten koste gaan van de voedselproductie. Het gaat om het aanleggen van de juiste criteria. Voldoe je daaraan, dan ben je voor. Anders ben je tegen.’

De Vrije Media heeft zich niet begeven op het terrein van de vraag of er veilige kernenergie mogelijk is. Daarvoor zou het wellicht interessant zijn om de Australische Dr. Helen Caldicott, een fervent tegenstander van kernenergie, een discussie te laten voeren met Turkenburg over de gevolgen van Fukushima.

Dit artikel is gericht op acht belangrijke vragen, die in het eerder geplaatste artikel onbeantwoord bleven. De Vrije Media is Wim Turkenburg erkentelijk dat hij op deze vragen is ingegaan.

  1. Lekt er radioactief materiaal door het gat in de bodem van de reactoren/reactorvat 2?

Bij een kernreactor is er sprake van (1) een reactorvat om de reactorkern (splijtstofstaven) heen; (2) een reactor containment om het reactorvat heen en met een dikke laag beton op de bodem; (3) een reactorgebouw met eveneens een (zeer dikke) laag beton als vloer.

Er is bij reactor 1, 2 en 3 sprake van een gat in de reactorvaten omdat de splijtstof is gesmolten en (deels) door deze vaten heen is gesmolten, al in maart 2011. Deze gesmolten splijtstof ligt op de bodem van de reactor containment bij de reactoren 1, 2 en 3.

Er is geen gat in de bodem van het containment noch in de bodem van de reactorgebouwen als gevolg van de gesmolten splijtstof. Deze splijtstof komt als zodanig dus ook niet naar buiten.

  1. Hoe ernstig is het dat de radioactieve straling in reactor 2 oploopt tot 650 Sv per uur? Als de straling oploopt tot 1000 Sv per uur is er dan acuut gevaar dat het vat explodeert?

Het stralingsniveau in de kern van een normaal werkende nucleaire reactor is meerdere duizenden Sievert. Houdt het splijtingsproces op dat zakt dit niveau eerst heel sterk en daarna gestaag. Dit geldt ook voor reactor 2 in Fukushima Daiichi. De waarde loopt dus niet op.

Pas recent is het gelukt om met een robot zeer dicht bij de gesmolten splijtstof te komen, foto’s te nemen en metingen te doen. Daarbij is de genoemde waarde van 650 Sievert gevonden. Voor kenners was dit geen verrassing.

Er is geen reden om aan te nemen dat het niveau weer gaat oplopen, en al helemaal niet dat ‘het vat gaat exploderen’.

  1. Zijn er metingen gedaan naar radioactieve deeltjes in het grondwater en op verschillende plekken in de Pacific?

Deze metingen vinden op vele plekken plaats, zowel op het terrein van de kerncentrale zelf, als in het haventje van de centrale, als in de oceaan nabij de kerncentrale. De resultaten van deze metingen publiceert TEPCO steeds op haar website.

In de oceaan en ook in het haventje wordt thans geen radioactiviteit in het water gemeten. Tot voor kort vond men wel iets (voornamelijk wat tritium) in het haventje, maar na alle maatregelen die de afgelopen jaren zijn genomen (waaronder een damwand tussen de oceaan en de wal van het haventje, en een ondergrondse ijsmuur rondom de vier reactorgebouwen welke een aantal maanden geleden min-of-meer gereed is gekomen) is de concentratie van deze stoffen lager dan het detectieniveau van de meetapparatuur.

  1. Hoeveel water om de branden te blussen en om de reactoren te koelen is er naar schatting terecht gekomen in de oceaan?

Weet ik niet, maar is ook minder relevant. Veruit de meeste radioactiviteit is via de lucht geloosd, totaal ca. 1/6 (sommigen zeggen 40%) van de hoeveelheid die bij de kernramp in Tsjernobyl werd geloosd. Van deze hoeveelheid is 75 tot 80 procent in de oceaan terecht gekomen, verspreid over een zeer groot oppervlak. De hoeveelheid radioactiviteit die via bluswater, keeling van de gesmolten splijtstof of lekkage in de oceaan terecht is gekomen is in vergelijking hiermee zeer klein.

Redactie: In dit verband is het rapport van groot belang dat in april 2016 door International Physicians for the Prevention of Nuclear War werd uitgebracht en waarin onderzoeksresultaten van zowel Tsjernobyl als Fukushima staan. Een citaat uit het rapport: ‘De volledige impact van Fukushima zal mogelijk nooit bekend worden, door het falen van Japan om de stralingsexposure vanaf de dag van de ramp in zijn volledige omvang te meten. Verder was er een ‘verontrustend’ tekort aan testen onder de bevolking van straling gerelateerde ziektes en andere verschijnselen als gevolg van de ramp. De enorme emissie bij de drievoudige meltdown van de reactoren werd niet gemeten en sommige radioactieve isotopen (waaronder strontium-90) werden evenmin niet gemeten.’

  1. Hoeveel zit er nog opgeslagen in tanks?

In de reactorgebouwen zit zo’n 60.000 ton water. In de opslagtanks thans – door mij ruw geschat – zo’n 770.000 ton water. Het water in deze tanks is inmiddels gereinigd en bevat voornamelijk nog tritium (dat er niet uit te krijgen is). Dagelijks komt hier nu zo’n 140 ton hoogradioactief water bij (verontreinigd grondwater uit de kelders, kanaalgoten en fundamenten van de reactoren 1, 2 en 3). Door de ijsmuur, die gedeeltelijk voltooid is, werd de hoeveelheid hoogradioactief water teruggebracht van 400 ton naar 140 ton per dag.

  1. Hoeveel radioactieve deeltjes zijn er naar schatting al in de voedselketen terecht gekomen en heeft de vissterfte in de Pacific er wel of niet mee te maken?

Wat betreft de eerste vraag: weet ik niet, waarschijnlijk een zeer klein deel. De belangrijkste route loopt via het water in de oceaan. De verdunning daar is zeer groot.

Er wordt thans nabij de kust van Fukushima geen vis gevangen met meetbare hoeveelheden radioactiviteit. Het is uiterst onwaarschijnlijk dat deze radioactiviteit tot meetbare effecten wat betreft vissterfte heeft geleid. Bedenk dat de radioactiviteit die van nature in het oceaanwater zit vele orden van grootte meer is dan wat Fukushima heeft veroorzaakt. Ook de hoeveelheid radioactiviteit die door kernproeven in de oceaan terecht is gekomen is veel groter dan wat de kernramp in Fuksuhima heeft veroorzaakt.

  1. Is er een techniek beschikbaar om de dreigende verdere radioactieve vervuiling door Fukushima in te dammen? Waarom begint men pas in 2021 met opruimwerkzaamheden en waarom gaat dit veertig jaar duren? Is dat het probleem op de lange baan schuiven omdat er geen oplossing is?

De vervuiling is thans in zeer hoge mate ingedamd. Momenteel wordt onder meer gewerkt aan het verwijderen van splijtstofstaven die in de opslagbassins van de reactoren 1, 2 en 3 liggen te koelen. Bij reactor 4 is dit al gebeurd. Het klopt dus niet dan men er pas ‘in 2021 aan begint’.

Een grote vraag is hoe de gesmolten splijtstof uiteindelijke weggehaald en veilig opgeborgen moet worden. Daarover kan thans niemand iets zeggen.

Die 40 jaar – waarbinnen het terrein weer maagdelijk opgeleverd zou moeten worden – is politiek bepaald vlak na de kernramp. Het is zeer de vraag of dit gaat lukken, ook al werken hieraan dagelijks zo’n 6000 mensen op het terrein van de centrale.

       8. Hoeveel doden zullen er naar schatting wereldwijd het gevolg kunnen zijn van Fukushima?

Als gevolg van de straling – uitgaande van een lineaire dosis-effect relatie tussen stralingsniveau en kans op overlijden door kanker – wellicht zo’n 2 tot 4 duizend. In de praktijk zullen we het nooit weten omdat van nature zovelen al aan kanker overlijden.

Aan andere gevolgen van de kernramp (zoals verwaarlozing, eenzaamheid, depressie en zelfmoord) zijn inmiddels naar schatting al ruim 1500 mensen overleden.

(c) redactie Coöperatie De Vrije Media UA

De Vrije Media stelt zich als doel om een platform te zijn voor professionele onderzoeksjournalistiek. De leden maken het door hun financiële bijdrage mogelijk om continu kwalitatief, feitelijk en interessant nieuws te brengen over een grote diversiteit van onderwerpen. Word daarom (ook) lid!

Related Post

Geplaatst door: Redactie - 24 september 2016

Note: Your password will be generated automatically and sent to your email address.

Forgot Your Password?

Enter your email address and we'll send you a link you can use to pick a new password.