int-basisinkomen

Is basisinkomen een goed idee?

red./Ad Broere/DVM

Basisinkomen als pleister op de diepe wond die in Europa door veertig jaar neoliberale globalistische marktpolitiek is veroorzaakt, voldoet bij lange na niet. De beleidsmakers benaderen het probleem van groeiende inkomenstekorten en toenemende armoede vanuit het oude paradigma ‘je moet werken voor je brood’. Experimenten, zoals deze in Finland worden uitgevoerd zijn gekoppeld aan werk. Men hoopt door een basisinkomen, dat overigens vanwege het geringe bedrag dit predicaat niet verdient, mensen sneller aan het werk te krijgen. Het gaat daarbij vooral om een beoogd psychologisch effect.

De werkelijkheid is dat de werkgelegenheid in de EU al jaren onder druk staat. Door gegoochel met definities van wat werk is, lijkt het oppervlakkig beschouwd nog mee te vallen. Er is echter ook in Nederland sprake van een groei van tijdelijke contracten, parttime werk, van meer ‘zelfstandigen’ zonder of met te weinig werk en vooral van het verdwijnen van kwalitatieve werkgelegenheid, waarmee wordt bedoeld dat mensen werk vinden in een baan, waarvoor ze zijn opgeleid. De grootste economische sectoren zijn in Nederland voor de werkgelegenheid: overheid, zorg en horeca. Voor een groot deel betreft dit laaggekwalificeerde banen.

loesje-basisinkomen

De neoliberale globalistische marktpolitiek heeft niet alleen een verschuiving teweeggebracht in de werkgelegenheid, het heeft ook tot een enorme verrijking van een relatief kleine groep geleid en tot schulden en inkomensproblemen bij het grootste deel van de rest. De banken hebben Nederland diep in de hypotheekschuld gebracht met hun uit het niets gecreëerde geld, waarover rente wordt gevraagd. Ontmaskering van dit geldscheppingsproces is kennelijk niet voldoende geweest. Het gaat nog steeds op de oude voet door en de woningprijzen worden weer opgestuwd tot hoogtes die ze onbetaalbaar maken voor een groeiend aantal gezinnen. De huren zijn in het kielzog van de woningprijzen door dit neoliberale kabinet met zijn sociaaldemocratische vazallen op een oneigenlijke manier opgedreven, waardoor de woonlasten (te) zwaar drukken op het gezinsbudget, om het even of het nu gaat om een eigen woning of om een huurhuis. Hiervan profiteren uiteindelijk zo’n 10% van de Nederlanders: zij die niet hoeven te werken voor het geld, maar het geld voor zich laten werken. Deze 10% voegt het geld dat de rest betaalt over hun schuld aan het vermogen toe. Dit vermogen groeide – exclusief de overwaarde op de eigen woning-  in twee jaar tijd (2013 en 2014) met € 75 miljard tot € 552 miljard eind 2014, terwijl het vermogen van de overige 90% met € 12 miljard afnam tot € 197 miljard eind 2014. Om nog maar te zwijgen van het vermogen dat aan het oog van de belastingdienst werd onttrokken doordat het naar belastingparadijzen werd getransporteerd. Deze cijfers illustreren dat geld voor je laten werken veel lucratiever is dan werken voor je geld. Ik zou graag de cijfers voor 2015 hieraan willen toevoegen, maar het Centraal Bureau voor de Statistiek doet er ongebruikelijk lang over om deze gegevens te publiceren…

Het probleem met deze bij de happy few opgestapelde vermogens is dat de meesten het niet nodig vinden om dit geld te investeren in de versterking van de Nederlandse economie, laat staan dat ze vrijwillig een deel van hun vermogen zouden willen afstaan om de minderbedeelde gezinnen in Nederland te helpen. Er zijn echt wel positieve uitzonderingen, maar die zijn vooralsnog zo kleinschalig dat ze (nog) geen zoden aan de dijk zetten. Het leggen van een pleister op de wonde wordt overgelaten aan een overheid, die zich afhankelijk opstelt van banken. Politici hebben niet de guts -en het belang- om zich sterk te maken voor publieke geldschepping in plaats van door commerciële banken. Nee, dat zou tot misbruik leiden, hebben ze geleerd van de monetaire autoriteiten, die er niet bij vertellen dat er geweldige voorbeelden zijn van geldschepping door de overheid, die niet tot verkeerde uitkomsten hebben geleid zoals in Canada voor 1974. In het artikel over het Finse experiment staat dat het CPB een enorme stijging van de belastingheffing voorspelt als er een basisinkomen komt. Binnen het huidige paradigma is dit waar.

Als het besef echter echt zou doordringen van wat banken doen en hoe ze het doen, dan is er heel veel meer draagvlak voor het verschuiven van die geldschepping naar de overheid en voor het afschaffen van rente. Rente is oorzaak nummer een van de enorm scheve vermogensverdeling die er nu is. Als het de politiek niet aan de nodige moed zou ontbreken, dan kan een onvoorwaardelijke aanvulling van het inkomen tot een ‘menswaardige hoogte’ op korte termijn worden ingevoerd voor 60% van de Nederlandse huishoudens, dat zijn namelijk de gezinnen die in meerdere of mindere mate tekort komen. Meer dan de helft van de Nederlandse huishoudens heeft minder dan 750 euro per maand te besteden nadat de belasting, premies, woonlasten, energie en zorglasten zijn betaald. En dat is te weinig.  De overheid zou het aanvullend inkomen kunnen financieren zoals de ECB dat doet met hun geldverruimingspolitiek. In plaats van de banken en beleggers te spekken, zou de ECB de biljoenen die nu blijven steken in de financiële sector, beschikbaar moeten stellen aan de overheden van de eurolanden om ze rechtstreeks aan de huishoudens ten goede te laten komen. Een onvoorwaardelijke aanvulling van het inkomen, waar geen prestatie tegenover staat is de beste investering die de overheid zou kunnen doen. Het haalt de spanning uit de samenleving en het bevordert de economie, omdat er geld kan worden besteed aan zaken waaraan de meeste gezinnen nu niet of nauwelijks toekomen. Ik heb zelf bijvoorbeeld de noodzakelijke sanering van mijn gebit halverwege moeten staken vanwege tekort aan geld. Het is vernederend en schandelijk dat de meest normale zaken zoals deze en nog heel veel andere bij heel veel gezinnen achterwege moeten blijven omdat het geld er niet voor is. En als je het wel doet dan gaat het ten koste van andere betalingen, waardoor er een kettingreactie kan ontstaan die je in de klauwen van incassobureau’s en deurwaarders brengt.

Inkomen koppelen aan werk is onhaalbaar geworden. Er moet buiten de huidige kaders worden gedacht. Zo ook bijvoorbeeld het bouwen van betaalbare -ruime- huurwoningen, gefinancierd door de overheid. Dit zou heel veel gezinnen ook ademruimte geven.  De superrijken moeten hun verantwoordelijkheid nemen door hun vermogen te investeren in de versterking van de economische infrastructuur in Nederland. Onderwijs, innovatie, gericht op het creëren van kwalitatieve werkgelegenheid, investeren in kleine ondernemingen en het financieel ondersteunen van initiatieven gericht op een betere samenleving, om er enkele te noemen. De superrijken die hieraan niet vrijwillig meewerken, worden fors aangeslagen voor de vermogensbelasting.

Ben ik voor of tegen een basisinkomen? Ik ben tegen een doekje voor het bloeden. Ik ben van mening dat elk gezin, elke persoon een materieel menswaardig bestaan moet kunnen leiden en dat de mensen die daarvoor tekortkomen niet moeten worden afgescheept met een fooi. Er moet daarom een onvoorwaardelijke aanvulling komen van het inkomen van alle Nederlandse een- of meerpersoonshuishoudens. Tegelijkertijd moet de infrastructuur van de Nederlandse economie worden versterkt om de kwalitatieve werkgelegenheid te bevorderen. Als geld met geld verdienen wordt afgeschaft en daardoor die belachelijke scheefheid in de -werkelijke- inkomens- en vermogensverdeling gaat verdwijnen, dan hebben we op termijn aan hooguit twintig uur werken per week voldoende om een goed inkomen te kunnen verdienen. Bovendien gaan als geld met geld verdienen echt wordt aangepakt de prijzen van wat we aanschaffen naar beneden omdat in alles wat we kopen een flink deel ‘rentekosten’ zit.

© Ad Broere, econoom en hoofdredacteur De Vrije Media

Geef jezelf GOED -en betrouwbaar- nieuws cadeau door lid te worden van De Vrije Media

Related Post

Note: Your password will be generated automatically and sent to your email address.

Forgot Your Password?

Enter your email address and we'll send you a link you can use to pick a new password.