loge-gcn

Gezondheid: Ons Grootste Goed

Een artikel om de huidige zorgwereld waar het draait om geld, controle en spanning stapje voor stapje te transformeren naar een gezonde samenleving waarin de mens weer telt. Het motto daarbij: Samen zijn wij de verandering!
Het zijn weer hoogtijdagen in de zorg-wereld. In september startte die met Prinsjesdag en de financiële gevolgen voor de burger om ons zorgsysteem draaiende te houden. Aansluitend het jaarlijkse offensief om mensen te laten kiezen voor een nieuwe zorgverzekering.

 

prinsjesdagDeze berichten worden dagelijks ‘gelardeerd’ met nieuws-items zoals die van 21 oktober via de NOS: ‘Ziekenhuis laat VGZ-patiënten wachten’. Dat het wel vaker voorkomt ‘dat aan het eind van het jaar het budget op is en patiënten wat langer moeten wachten.’ … Of die uit het Financieel Dagblad van dezelfde dag over de ‘vrees voor nog hogere accountantskosten in de geestelijke gezondheidszorg’…
Als je deze artikelen leest worden ook andere vraagstukken aangestipt:
Dat “de wachttijden zo lang zijn, dat patiënten sowieso pas volgend jaar terecht kunnen”.

De ziekenhuisdirecteur, dat “hij heel erg bang is dat het in het komende jaar weer misgaat”.
“De gemoederen erover lopen bij ons hoog op.”
“Uiteindelijk is het de bedoeling (…) dat de zorgverzekeraars en ggz-instellingen op basis van wederzijds vertrouwen met een beperkt aantal controles toe kunnen.” “Vanaf 2019 wordt mogelijk een nieuwe bekostigingsstructuur geïntroduceerd in de ggz, die grote gevolgen zal hebben voor zorgaanbieders en zorgverzekeraars.”

En dan is de berichtgeving rond het wettelijk eigen risico nog buiten beschouwing gelaten…

Met dit rijtje zijn er direct een aantal ‘Achilleshielen’ van het systeem bloot gelegd: stijgende wachtlijsten voor patiënten, onrust / onmacht bij de aanbieders van zorg, ontbreken van vertrouwen tussen belangrijke spelers in de zorgwereld, een onrustige omgeving met betrekking tot het steeds maar veranderende beleid en de financiële drempel om van zorg gebruik te kunnen maken.
Als je dit alles legt naast het feit dat de zorgkosten van 1999 tot 2013 gestegen zijn van 38,9 naar 84,8 miljard euro (+118%!) 1) en dat het aantal chronisch zieken is opgelopen tot 8,2 miljoen mensen (48%! van de bevolking) 2)  dan is het duidelijk dat het zorgsysteem scheuren vertoont.

zorguitgaven-1999-2013

Is er een oplossing? Dé oplossing bestaat niet, daarvoor zijn er te veel mensen met verschillende wereldbeelden / meningen / overtuigingen / ervaringen. Zo is er een grote groep mensen die tevreden is over het zorgsysteem: ze krijgen de zorg die ze nodig hebben en deze wordt ook betaald door de zorgverzekeraar. Er zijn ook mensen die aanlopen tegen het feit dat, om gebruik te kunnen maken van zorg, er een drempel bestaat in de vorm van het wettelijk eigen risico. En die daardoor zorg ontlopen. En mensen die andere keuzes maken met betrekking tot de manier om weer gezond te worden welke zorg niet is opgenomen in het basispakket. Mensen die zelf de regie willen behouden op het gebied welke zorg waar kan worden afgenomen en dat dat steeds minder mogelijk is.

Allemaal zaken waar het systeem direct de mens zelf raakt: financieel, in de manier om gezond te worden en door de beperking van de keuze. Daardoor wordt de groep mensen die de grenzen van het systeem ervaren en mensen die dit van een afstand bekijken en de consequenties van het systeem zien aankomen, steeds groter. Dat zijn overigens niet alleen de consumenten maar ook de aanbieders van zorg. Over de gehele breedte van het aanbod…

Er is ook nog een parallel proces: die van de veranderende maatschappij. Internet zorgt voor veel informatie over: ziektes, geldstromen, problemen, enz. waardoor verhoudingen veranderen. Er worden meer vragen gesteld waar deze vroeger niet werden gesteld. En oplossingen zichtbaar voor grote groepen mensen.

Terug naar het huidige zorgsysteem: waar het systeem botst met het persoonlijk belang bij het gezond zijn / worden is dat het uitgaat van een gemiddelde en waarin je als mens wordt uitgedrukt in geld. De Diagnose Behandel Combinaties (zogenaamde DBC’s) zijn daarvan een goed voorbeeld (zo’n 4500): de kosten zijn gebaseerd op een gemiddelde en niet op de individuele patiënt. Dus niet op jouw vraag, jouw behoefte maar op het gemiddelde. Waarom? ‘De overheid wil marktwerking in de gezondheidszorg stimuleren en bevorderen dat patiënten en verzekerden bewuster kiezen voor zorg’ . 3) Door middel van cijfers en het herschikken ervan stuurt het systeem alles aan. Niet alleen de patiënt / cliënt ondervindt daar de hinder van in het proces om weer gezond te worden maar ook aanbieders van zorg, van klein tot groot, die dat proces begeleiden.

En zo is het zorgsysteem in 50 jaar, stapje voor stapje, jaar na jaar terecht gekomen op het punt waar we nu staan. Steeds verder verwijderd van het doel: mensen (met een laag inkomen) toegang geven tot medische zorg. Het is zelfs verslechterd. Op een rijtje : 4)
– 10% van de verzekerden hebben een behandeling uitgesteld of er zelfs helemaal van af gezien door de hoogte van het wettelijk eigen risico;
– 1 op de 5 verzekerden die het eigen risico moesten aanspreken na een behandeling heeft een betalingsregeling met de verzekeraar moeten treffen;
– het openstaande bedrag aan zorgpremies bedraagt 1 miljard euro. 5)
En dit betreft niet alleen mensen met een laag inkomen. Er ontstaan steeds meer groepen (zoals zzp’ers, oud-studenten en huizenbezitters) die hun jaarinkomen zien dalen terwijl de vaste lasten toenemen.

Waar zit nu het draaipunt waardoor de situatie steeds slechter uitvalt voor mensen? Waar zit de angel? Men probeert een aantal zaken in een systeem te proppen (‘marktwerking’, ‘bewust kiezen’, ‘efficiëntie’, ‘kwaliteit’) op een hoog abstractie niveau:
– door uit te gaan van gemiddelden terwijl gezondheid iets heel persoonlijks is. Iets is waar je zelf over wilt beslissen. Waar behoefte is aan een sfeer van vertrouwen, transparantie, helderheid zodat je zelf een afgewogen besluit kunt nemen voor zoiets belangrijks als je eigen gezondheid.
– door vanuit wantrouwen controle uit te oefenen: naar zorgverzekeraars, naar behandelaars en sinds kort ook naar de consument. Daar is de Tweede Kamer afgelopen zomer zelfs zover in gegaan om de zorgverzekeraar de mogelijkheid te geven het medisch dossier in te zien bij vermoeden van fraude door de consument. Het gaat om een fraude van 0,002%(!) van het totale zorgbudget… 6)
– door de burger, degene die het systeem ook betaalt door middel van premie, belasting en eigen risico, niet te betrekken bij het samenstellen van het kader van de basisverzekering die hij/zij verplicht is af te nemen. 7) Door de afstand kan er ook geen betrokkenheid ontstaan. Er ontstaat eerder nog meer afstand…
– waardoor er ruimte ontstaat voor ‘de markt’ om perverse prikkels te introduceren zoals de stoplichtmethode waarbij op het dashboard van het elektronisch patiëntendossier behandelaren door de kleuren groen, geel en rood zien wat de winstgevende behandeltijd is. 8)

Waar moet het dan heen? Waar ligt een oplossing?
De afgelopen tijd zijn er een tweetal initiatieven geweest die veel media aandacht hebben gegenereerd. Laat ik met (tot nu toe) de grootste beginnen: het Nationaal ZorgFonds . 9) Naast het streven om het wettelijk eigen risico af te schaffen ziet het initiatief ook de meerwaarde van een door de overheid gestuurde zorgverzekering. Geen marktpartijen maar ‘terug’ naar het ziekenfonds. In het waarom worden veel zaken genoemd die ik hierboven ook heb genoemd. De angel is er echter nog niet uit. De ervaring van zo’n systeem in bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk en Canada laat zien wat dat voor die maatschappij betekent: lange wachttijden en een sterke maatschappelijke tweedeling. De mensen die beschikken over de financiële middelen gaan naar privé klinieken, de mensen die dat niet hebben moeten aansluiten in de (lange) rij…
Het tweede initiatief is die van Zorgeloos . 10) Deze sluit veel meer aan op de praktische kant van een zorgverzekering: menselijker, eenvoudiger, goedkoper. Ook ziet dit initiatief waarde bij het voorkomen van ziekte. Dit wil zij bereiken door ‘de 10 Punten van Zorg’ op de politieke agenda te krijgen. Hier wordt een duurzame ontwikkeling gekoppeld aan het korte termijn denken van de politiek. Dat zal veel tijd en geduld vragen…

keuzewijzerWij zijn nu 5 jaar bezig met het initiatief om ook een nieuwe zorgverzekering, de GezondheidsVerzekering, te realiseren. Stapje voor stapje opbouwen van een stevig fundament. Vanuit deze ervaring kijk ik ook naar de twee genoemde initiatieven en zie de valkuilen, de angels…

– De eerste is de houding: al je energie leggen in ‘tegen zijn’ heeft geen zin en is verspilling van energie. Waardevolle energie die je beter kunt besteden aan het realiseren van het nieuwe.
– Trap niet in de val van ‘sneller’, ‘groter’, ‘groeien’, ‘meer’, ‘hoe het hoort’, ‘zoals het altijd wordt gedaan’ maar vertrek uit waarden. Menselijke waarden. Kost meer tijd maar het resultaat is steviger.
– Laat inzicht altijd leidend zijn. Niet ‘kennis’, ‘diploma’s’ en ‘aanzien’. Geleefde kennis geeft helderheid en levert duurzame oplossingen op.
– Vertrek niet vanuit de beperking. Zie de ruimte die er is en weet dat, als je vanuit waarden werkt, als er een deur dicht gaat, er een ander zich opent.
– Zoek altijd de verbinding en als die er niet is, weet dan dat het zaadje wel is geplant en op het juiste moment kan ontkiemen als de ander er water aan geeft.
– Alles is mensenwerk. Plaats mensen die in een instituut werken niet gelijk aan het instituut zelf en haar beleid.
– Weet dat 10% van de mensen ‘trekkers’ zijn, 85% ‘volgers’ en 5% ‘niet het beste voor hebben’. Voor deze 5% wordt heel veel regelgeving opgesteld die ineffectief is omdat de rest daar last van heeft.
– Blijf voelen. Blijf trouw aan je zelf. Voelt het als ‘trekken aan een dood paard’? Stop dan.
– De tijdgeest is om de vrouwelijke kracht echt in balans te brengen met de mannelijke kracht. Dat betekent: zie de kracht van het hokje, de focus (het mannelijke), maar het wordt een duurzame, wezenlijke kracht als je deze hokjes met elkaar verbindt (het vrouwelijke).

loge-gcn

 

Door te vertrekken uit menselijke waarde, de organische groei te omarmen, te luisteren en te verbinden, zijn wij gekomen waar we nu zijn:
Het GezondheidsCoöperatief Nederland met een organisatiestructuur die waarborgt dat mensen zich kunnen laten horen, gehoord worden en betrokken kunnen zijn. Waar we ervaringen en informatie kunnen gaan delen. Zaken oppakken die wij als leden van het coöperatief willen oppakken. Verbinden. Met elkaar kunnen we het avontuur echt aangaan. Zonder de Nederlandse ‘vingertjes’, gewoon weer als mens.

De GezondheidsVerzekering waar door de coöperatieve vorm de leden niet alleen ‘consumenten’ zijn die het product afnemen maar tegelijkertijd mee kunnen investeren. Daarmee wordt consumeren, het afnemen van het product, en erin investeren met elkaar verbonden. Dat is de kracht van dit product. Naast het feit dat het product binnen de bestaande regel- en wetgeving gerealiseerd gaat worden en door de opzet, binnen heldere en transparante kaders, er een bepaalde mate van keuzevrijheid bestaat om op je eigen manier gezond te worden en dat deze ook betaalbaar is. Voor eenieder. En dat die opzet ook al zodanig is gemaakt dat een algehele keuzevrijheid voor handen ligt. Ook hier kunnen we met elkaar, stapje voor stapje, het proces gaan om dat een werkelijkheid te laten worden.

De uitnodiging ligt klaar en wordt nu opgepakt door steeds meer mensen. Omdat de tijd er rijp voor is. Dat voelen wij als initiatiefnemers heel duidelijk. Lijnen komen samen. Zaadjes ontkiemen. En voor ons initiatiefnemers is dit pas het begin. Er is veel meer mogelijk. Het inzicht, de verbindingen en de ruimte is er.

© Robbert Geelen

 

  1. http://www.eengezondernederland.nl/heden_en_verleden/zorg/zorguitgaven
  2. https://www.volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/chronische-ziekten-en-multimorbiditeit/cijfers-context/prevalentie#node-prevalentie-chronische-ziekte-naar-leeftijd-en-geslacht
  3. www.nza.nl/zorgonderwerpen/zorgonderwerpen/ziekenhuiszorg/veelgesteldevragen/dc-systematiek
  4. https://www.zorgverzekeringen2017.nl/de-helft-meer-zorgontwijkers-door-het-eigen-risico/
  5. https://www.zorgverzekeringslijn.nl/groeiend-aantal-wanbetalers-met-premieschuld/
  6. https://www.privacybarometer.nl/maatregel/100/Zorgverzekeraars_krijgen_inzage_in_medische_dossiers_bi…eden_van_fraude
  7. Zie https://www.zorginstituutnederland.nl/pakket/lopende+dossiers
  8. https://www.nza.nl/104107/105773/953131/Marktscan_en_beleidsbrief_Geestelijke_Gezondheidszorg_2013.pdf (pagina 52 & 53)
  9. Zie https://nationaalzorgfonds.nl/
  10. Zie http://zorgeloos.care/

Related Post

Note: Your password will be generated automatically and sent to your email address.

Forgot Your Password?

Enter your email address and we'll send you a link you can use to pick a new password.